της Alina Dolea*
Τα ευρήματα καταδεικνύουν μια βαθιά και διαχρονική κρίση εμπιστοσύνης στη ρουμανική κοινωνία. Οι πολίτες εμφανίζονται έντονα δύσπιστοι απέναντι στους θεσμούς, απαισιόδοξοι για το μέλλον και δυσαρεστημένοι με τη λειτουργία της δημοκρατίας, χωρίς ωστόσο να αμφισβητούν τη βασική της αξία. Η δημοκρατία παραμένει σαφώς προτιμητέα έναντι αυταρχικών εναλλακτικών, με την ελευθερία του λόγου να αναδεικνύεται ως κεντρικό δημοκρατικό κεκτημένο.
Παράλληλα, καταγράφεται έντονη κρίση πολιτικής εκπροσώπησης και διάχυτη αίσθηση ότι η εθνική κυριαρχία βρίσκεται υπό πίεση. Αν και οι πολίτες δηλώνουν πολιτικά ενεργοί σε επίπεδο καθημερινών συζητήσεων, εμφανίζονται αμφίθυμοι ως προς τον προσδιορισμό απειλών για τη δημοκρατία. Μοναδική σταθερά αποτελεί η δυσπιστία απέναντι στις «ελίτ», οι οποίες αναδεικνύονται ως βασικός φορέας απειλής. Η αντίληψη ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται υπό την επιρροή ισχυρών συμφερόντων, και όχι αποκλειστικά από δημοκρατικά νομιμοποιημένες κυβερνήσεις, ενισχύει αφηγήσεις που συναντώνται συχνά σε λαϊκιστικό και αντισυστημικό λόγο.
Ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί η αντίφαση μεταξύ γενικευμένης δυσπιστίας και ταυτόχρονης αναγνώρισης του κινδύνου που ενδέχεται να συνιστά η άνοδος της ακροδεξιάς. Παρότι οι απόψεις εμφανίζονται διχασμένες, η οριακή υπεροχή όσων αναγνωρίζουν τον κίνδυνο υποδηλώνει μερική επίγνωση των δημοκρατικών διακυβευμάτων, αλλά και περιορισμένη εννοιολογική σαφήνεια γύρω από τον όρο.
Σε επίπεδο πολιτικής συμπεριφοράς, η εκλογική ρευστότητα είναι υψηλή, καθώς περισσότεροι από τους μισούς πολίτες δηλώνουν ότι μεταβάλλουν την ψήφο τους ανάλογα με τις συγκυρίες και δεν αισθάνονται ισχυρή κομματική ταύτιση. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ασθενείς δεσμούς μεταξύ πολιτών και κομματικών σχηματισμών, στοιχείο που ενδέχεται να ενισχύει την πολιτική αστάθεια.
Στο κοινωνικοοικονομικό πεδίο, οι Ρουμάνοι εμφανίζονται δυσαρεστημένοι με την παρούσα οικονομική τους κατάσταση, αν και αναγνωρίζουν σχετική διαγενεακή πρόοδο σε σχέση με τους γονείς τους. Ωστόσο, η προοπτική των επόμενων γενεών αξιολογείται αρνητικά, με τη φτώχεια και τις κοινωνικές ανισότητες να αναδεικνύονται ως οι σημαντικότερες μελλοντικές προκλήσεις. Τα δεδομένα αυτά ευθυγραμμίζονται με πρόσφατες δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί πως η χώρα κινείται σε λανθασμένη κατεύθυνση, με την τάση αυτή να ενισχύεται την περίοδο 2025–2026.
Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι η χαμηλή εμπιστοσύνη αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό της ρουμανικής κοινωνίας, με ιστορικές ρίζες. Η διάβρωση του κοινωνικού ιστού, ήδη εμφανής πριν τον κομμουνισμό, ενισχύθηκε περαιτέρω κατά την περίοδο του καθεστώτος, οδηγώντας σε χρόνια δυσπιστία τόσο προς τους θεσμούς όσο και μεταξύ των πολιτών. Ενδεικτικά, θεσμοί που παραδοσιακά συγκεντρώνουν υψηλά επίπεδα εμπιστοσύνης ,όπως ο στρατός και η Εκκλησία, λειτουργούν περισσότερο ως συμβολικά σημεία ασφάλειας και σταθερότητας.
Συνολικά, τα ευρήματα παρουσιάζουν εσωτερικές αντιφάσεις, οι οποίες όμως αντανακλούν το πρόσφατο πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο. Η ακύρωση των προεδρικών εκλογών τον Δεκέμβριο του 2024 και η επανάληψή τους τον Μάιο του 2025 όξυναν τον κοινωνικό διχασμό, ενώ τα περιοριστικά οικονομικά μέτρα της νέας κυβέρνησης επιβάρυναν περαιτέρω το κλίμα δυσαρέσκειας και την αντίληψη επιδείνωσης της ποιότητας ζωής.
*Η κ. Alina Dolea είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Στρατηγικής Επικοινωνίας, Bournemouth University
